BẢN SẮC CỦA MỘT VÙNG ĐẤT DỪA TAM QUAN
Tam Quan không chỉ là xứ dừa, mà còn là nơi cây dừa tạo nên một bản sắc văn hóa bền chặt. Người nghệ nhân nơi đây đã biến những vật tưởng như bình thường nhất – như một cái gáo, một đoạn thân dừa – thành những vật dụng, những tác phẩm gắn liền với đời sống hằng ngày, mang hơi thở của biển cả và nhịp sống xứ dừa. Và cũng chẳng phải ngẫu nhiên mà nhạc sĩ Giao Tiên từng viết về “cô gái Tam Quan” với vẻ đẹp khỏe khoắn, mộc mạc, như chính những hàng dừa đứng vững trong gió bấc: tự tin, giản dị và bền bỉ theo năm tháng.
Đến Tam Quan, người ta không chỉ được thấy dừa, mà còn sống giữa dừa. Dừa hiện diện trong từng sinh hoạt thường ngày: từ bát nước dừa mát lành giữa trưa nắng, mái nhà lợp lá dừa che gió biển, cho đến những vật dụng nhỏ bé nhưng quen thuộc làm từ thân, lá, xơ dừa. Nắng rọi xuống mặt biển, chiếu lên những tàu lá dừa như lớp lụa xanh. Gió đưa hương dừa trộn vào mùi muối biển, tạo thành một thứ mùi rất khó gọi tên, nhưng ai từng ngửi qua đều nhớ mãi. Chiều xuống, tiếng chim về đậu trên những rặng dừa cao vút, bóng dừa in xuống mặt nước rạch như một bức tranh thủy mặc – nơi đời sống con người và thiên nhiên hòa làm một.
Dừa Tam Quan không ồn ào khoe mình, không phô trương sự trù phú, nhưng lại có một sức sống bền bỉ đến lạ. Từ trái dừa, lá dừa, thân dừa cho đến xơ dừa, không phần nào của cây dừa bị bỏ phí. Dừa vừa nuôi sống con người, vừa đi cùng con người qua lao động, sinh kế và ký ức. Vì thế, dừa ở đây không chỉ đại diện cho nông sản, mà còn đại diện cho tinh thần của con người Tam Quan: kiên cường, chắc khỏe, giản dị và đầy nghị lực.
Nhìn cây dừa Tam Quan đứng sừng sững qua bao mùa gió bão, người ta hiểu vì sao vùng đất này luôn sản sinh ra những con người thẳng thắn, bền bỉ, quyết liệt nhưng cũng đầy lòng nhân hậu. Cây dừa cắm rễ sâu vào cát mặn, cũng như con người nơi đây cắm rễ vào quê hương – đi xa đến đâu cũng mang theo trong mình dáng đứng của dừa, nếp sống của dừa.
Đôi khi, để hiểu một vùng đất, người ta chỉ cần nhìn vào cây cối của nó. Và nếu ai đó hỏi rằng Tam Quan là gì, có gì đặc biệt, thì chỉ cần trả lời một câu thôi: “Hãy nhìn những cây dừa.” Bởi dừa ở đây không chỉ là thực vật – nó là ký ức, là sinh kế, là bản sắc, là sức sống, là niềm tự hào của cả một cộng đồng đã lớn lên cùng những tán dừa xanh mướt suốt bao thế hệ.
“Dừa ơi dừa bao nhiêu năm tháng
Cho anh thuở dừng chân dịu dàng
Dừa ơi em cùng yêu nước non
Quê mình em giữ trọn lòng son
Em là cô gái Tam Quan
Yêu dừa xanh yêu cuộc sống lành
Gặp chàng Trường Sơn tay trắng
Hẹn nhau dừa lớn nên duyên
Thương nhau mốt đợi mai chờ
Thương nhau đắp bồi cho dừa
Dừa càng cao duyên quê thắm đượm
Bởi vì em là cô gái Tam Quan.”
Cô Gái Xứ Dừa (Nhạc sĩ Giao Tiên)
